خونریزی لثه هنگام مسواک، بوی بد دهان و رسوب زرد یا قهوه‌ای کنار دندان‌ها نشانه‌هایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. جرم‌گیری دندان رسوبات سختی را برمی‌دارد که با مسواک پاک نمی‌شوند، اما نوع و عمق درمان باید بر اساس وضعیت لثه تعیین شود. گاهی یک پاک‌سازی معمولی کافی است و گاهی برای بیماری لثه به جرم‌گیری زیر لثه و صاف کردن سطح ریشه نیاز است.

پلاک و جرم دندان چه تفاوتی دارند؟

پلاک لایه‌ای چسبنده از باکتری‌ها و مواد موجود در دهان است که هر روز روی دندان شکل می‌گیرد و با مسواک و تمیز کردن بین دندان‌ها قابل کنترل است. اگر پلاک باقی بماند، مواد معدنی بزاق آن را سخت می‌کنند و به جرم یا تارتار تبدیل می‌شود. طبق توضیح مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های آمریکا، تارتار با مسواک برداشته نمی‌شود و به پاک‌سازی حرفه‌ای نیاز دارد.

نشانه‌های التهاب و بیماری لثه

  • قرمزی، تورم یا حساس شدن لثه؛
  • خونریزی هنگام مسواک یا نخ دندان؛
  • بوی بد ماندگار دهان؛
  • عقب رفتن لثه یا بلندتر دیده شدن دندان؛
  • حساسیت، لق شدن دندان یا تغییر در نحوه قرارگیری دندان‌ها روی هم؛
  • درد هنگام جویدن یا ترشح از کنار لثه.

التهاب محدود لثه یا ژنژیویت در مراحل اولیه قابل کنترل و برگشت‌پذیر است. اگر التهاب به بافت نگهدارنده و استخوان برسد، پریودنتیت ایجاد می‌شود. آسیب استخوانی ایجادشده به‌سادگی برنمی‌گردد، اما با درمان و نگهداری مناسب می‌توان روند بیماری را کند و کنترل کرد.

جرم‌گیری معمولی با جرم‌گیری عمیق چه فرقی دارد؟

پاک‌سازی و جرم‌گیری معمولی

برای فردی که جرم سطحی دارد و عمق شیار لثه طبیعی است، رسوبات روی دندان و نزدیک خط لثه برداشته و سطح دندان پالیش می‌شود. هدف، ایجاد سطحی تمیزتر برای رعایت بهتر بهداشت است.

جرم‌گیری زیر لثه و صاف کردن ریشه

اگر پاکت لثه‌ای عمیق، خونریزی قابل توجه یا تحلیل استخوان وجود داشته باشد، پاک‌سازی سطوح ریشه زیر لثه مطرح می‌شود. این درمان ممکن است در چند ناحیه و با بی‌حسی انجام شود و سپس پاسخ لثه در جلسه پیگیری ارزیابی شود. صرف مشاهده کمی جرم نمی‌تواند نوع درمان را مشخص کند؛ اندازه‌گیری لثه و عکس دندان در تصمیم‌گیری نقش دارند.

آیا جرم‌گیری باعث لق شدن یا فاصله بین دندان‌ها می‌شود؟

جرم‌گیری دندان سالم را لق نمی‌کند. در بیماری پیشرفته لثه، جرم می‌تواند فضای خالی اطراف دندان یا تحلیل بافت را پنهان کند. پس از برداشتن رسوبات و کاهش تورم، فاصله‌ها بیشتر دیده می‌شوند یا لقی قبلی محسوس‌تر می‌شود. علت اصلی این وضعیت از دست رفتن حمایت لثه و استخوان است، نه پاک‌سازی حرفه‌ای.

حساسیت بعد از جرم‌گیری طبیعی است؟

حساسیت موقت به سرما یا لمس، به‌ویژه وقتی سطح ریشه قبلاً زیر جرم بوده، ممکن است رخ دهد. مسواک نرم، خمیردندان ضدحساسیت و پرهیز کوتاه‌مدت از نوشیدنی بسیار سرد یا داغ می‌تواند کمک کند. حساسیت شدید یا ماندگار، تورم و درد رو به افزایش باید بررسی شوند.

مراقبت بعد از جرم‌گیری

  1. مسواک را متوقف نکنید؛ با فشار ملایم و روش درست خط لثه را تمیز کنید.
  2. فضای بین دندان‌ها را روزانه با نخ یا برس بین‌دندانی متناسب پاک کنید.
  3. اگر بی‌حسی انجام شده، تا بازگشت حس کامل از جویدن پرهیز کنید.
  4. دستور دهان‌شویه یا دارو را فقط در مدت توصیه‌شده اجرا کنید.
  5. جلسه ارزیابی مجدد و برنامه نگهداری لثه را جدی بگیرید.

چطور سرعت تشکیل جرم را کم کنیم؟

مسواک زدن دو بار در روز با خمیردندان فلورایددار و تمیز کردن روزانه بین دندان‌ها پایه مراقبت است. ترک دخانیات، کنترل دیابت، کاهش دفعات مصرف مواد قندی و معاینه منظم نیز اهمیت دارند. بعضی افراد به علت ترکیب بزاق، شلوغی دندان‌ها، خشکی دهان یا کیفیت بهداشت سریع‌تر جرم می‌سازند و به فاصله کوتاه‌تری برای کنترل نیاز دارند.

هر چند وقت یک‌بار جرم‌گیری لازم است؟

نسخه «هر شش ماه برای همه» دقیق نیست. فردی با لثه سالم و بهداشت خوب ممکن است برنامه متفاوتی از بیمار دارای پریودنتیت، دیابت یا سابقه مصرف سیگار داشته باشد. فاصله مراجعات پس از معاینه لثه و بررسی میزان تجمع پلاک تعیین می‌شود.

چه زمانی برای معاینه مراجعه کنیم؟

خونریزی مکرر، عقب‌رفتگی لثه، بوی بد ماندگار، لق شدن دندان یا تورم نیاز به بررسی دارند. درمان زودهنگام معمولاً ساده‌تر از زمانی است که استخوان اطراف دندان آسیب دیده باشد. برای آشنایی با خدمات دندانپزشکی در شاهین شهر را ببینید یا نوبت معاینه رزرو کنید.

منابع و یادآوری پزشکی

مطالب این راهنما با منابع آموزشی CDC درباره بیماری لثه و مراقبت روزانه دهان و دندان تطبیق داده شده است. تشخیص نوع بیماری و فاصله جلسات باید با معاینه دندانپزشکی انجام شود.